POSITIEVE TRAININGSMETHODEN.

Er is de laatste jaren veel onderzoek gedaan om duidelijk te krijgen hoe mensen en dieren nu eigenlijk leren. Voor kinderen heeft dit geresulteerd in een totaal andere manier van les krijgen. Geen meetlat meer op de vingers, maar goed gedrag belonen en het kind stimuleren is nu het uitgangspunt, de nadruk ligt om te kijken wat het kind goed kan en van daaruit wordt verder ontwikkeld.
Als we echter kijken naar de manier waarop de meeste honden (nog) getraind worden, dan wordt duidelijk dat de kennis van leermethoden nog maar weinig functioneel worden toegepast bij de hondentraining. De meeste mensen weten vaak wel hoe ze ongewenst gedrag kunnen afleren, maar lijken hierbij echter het belangrijkste te vergeten: hoe maak je duidelijk wat je wil aanleren? Ook al zijn velen op de hoogte van de leerprincipes; het is best moeilijk om deze bewust te ‘vertalen’ in de praktijk training.

Trainen houdt niet in het afleren van allerlei gedragingen maar dat je de hond een bepaald gedrag wilt aanleren!
Hiervoor zul je het dier duidelijk moeten maken WELK gedrag je van hem verlangt, daarbij moet de hond leren dit gedrag alleen te vertonen wanneer hij een bepaald signaal krijgt, (bijv. een stemcommando) of wanneer hij in een bepaalde situatie komt (bijv.. aanblaffen in het verstek of gaan liggen bij het gevonden voorwerp enz.)
De meeste oefeningen die wij van de hond verwachten hebben voor de hond zelf volstrekt geen betekenis, hij zal het meeste nooit uit zichzelf gaan doen. Volgen, vooruitsturen, met een blok in de bek gaan zitten, gaan liggen bij een gevonden voorwerp, zomaar een paar voorbeelden van gedragingen die voor een hond absoluut zinloos zijn.
We zullen de hond dus op de een of andere manier moeten ‘vertellen’ wat hij moet doen en daarbij moeten we hem ook nog zover krijgen DAT hij datgene ook daadwerkelijk zal doen.
 

OPERANTE CONDITIONERING

Dieren leren voornamelijk door ‘operante conditionering’, dit is een vorm van associatie leren waarbij het dier het verband leert leggen tussen een eigen gedragshandeling en het effect van die gedragshandeling.
Hierbij kent men 4 aspecten:
1 Positieve reinforcement (R+)
2 Negatieve reinforcement (R-)
3 Positieve Punishment (P+)
4 Negatieve Punishment (P-)
Reinforcement betekent: versterkend, bekrachtigend, belonend.
Een dier leert zichzelf een gedrag aan wanneer dit gedrag hem iets belonend oplevert. Hij zal dit gedrag steeds vaker laten zien omdat hij ervaren heeft dat dit een plezierig resultaat geeft.
Men spreekt van Positieve Reinforcement als het gedrag tot resultaat heeft dat hij iets krijgt wat hij graag wil hebben, het gedrag levert iets ‘extra’s op wat prettig is, bijvoorbeeld voer, spel, bal etc, (+ teken betekent iets toevoegen.
Men spreekt van Negatieve Reinforcement als het gedrag tot resultaat heeft dat iets onplezierigs ophoudt of verminderd, bijvoorbeeld pijn, ( - teken betekent iets wegnemen.
Zowel Positieve als Negatieve Reinforcement werken bekrachtigend, want ze zorgen er allebei voor dat een bepaald gedrag iets plezierigs oplevert voor het dier.
Een gedrag zal verminderen of verdwijnen als het resultaat van dat gedrag is dat er iets onaangenaams gebeurd.
Dit noemt men wetenschappelijk Punishment.
Ook hierbij kent men een ‘plus’+ en een min – variant:
Positieve Punishment houdt in dat men een gedrag laat verminderen door een onaangename prikkel toe te voegen, bijv. lijncorrectie of stroom. (+ teken is toevoegen)
Negatieve Punishment houdt in dat men een gedrag laat verminderen door iets prettigs voor de hond weg te nemen, bijv. een hond niet laten bijten met pakwerk. (- teken is wegnemen)

Voorbeelden van Positieve Reinforcement:

Een hond die de vuilnisbak omgooit en hierdoor de etensresten kan verorberen, zal vaker proberen de vuilnisbak te openen.
Een hond die tegen een deur aan springt en daardoor deze deur open krijgt, zal dit gedrag beslist vaker proberen.
Een hond die aan de lijn trekt om te komen waar hij naar toe wil, leert trekken a/d/lijn als hij zijn gewenste object bereikt,
Een hond die wat lekkers krijgt wanneer hij bij zijn baas komt, zal vaker naar zijn baas lopen.
Een hond die wat lekkers vindt op het spoor, zal verder gaan zoeken.
Een hond die zijn favoriete speeltje krijgt als hij naar de baas kijkt, zal vaker gaan kijken.
Een hond die na een blaf de mouw krijgt, zal vaker gaan blaffen.

Voorbeelden van Negatieve Reinforcement:

Een hond die dmv van dwangmethode leert apporteren: aanpakken van het blok beëindigt de pijn van de prikband: de hond zal het blok vaker aanpakken:
Een hond die leert volgens de aanbevolen methode van een bekende Teletakt-leverancier: het uitvoeren van een gedrag heeft tot resultaat dat de stroomprikkel ophoudt: voor de hond prettig: hij zal het gedrag wat de prikkel deed ophouden, vaker doen.
Door het woord “Af’ te laten volgen door een ruk aan de lijn naar beneden zal de hond gaan liggen bij het woord ‘af’ om de lijncorrectie te vermijden.
Positieve trainingsmethoden zijn gebaseerd op het gebruik van uitsluitend Positieve Reinforcement (R+) en negatieve Punishment  (P-), dat houdt in dat er geen gebruik wordt gemaakt van pijnprikkels bij het leerproces.
Er wordt dus geen gebruik gemaakt van Negatieve Reinforcement omdat dit uiterst demotiverend voor de hond is doordat elke ‘les’ gepaard gaat met een aantal onlustgevoelens, (daarom willen veel trainers graag een uiterst werkwillige hond want deze kan veel incasseren) hij blijft ondanks de onaangename momenten voldoende enthousiast en werkwillig.
Niet alleen de motivatie neemt af maar ook zal de hond zich niet meer vrij voelen om te gaan ‘zoeken’ welk gedrag je van hem wil, hij zal zich passief gaan opstellen in het leerproces en niet durven te experimenteren, want dan loopt hij het risico gecorrigeerd te worden. Hierdoor duurt het langer voordat het dier zal uitvinden welk gedrag wel gewenst is.
Straffen, vooral als deze pijn of angst als gevolg heeft, veroorzaakt stress en teveel stress vermindert het leervermogen, kan dit zelfs volledig blokkeren.
Daarbij is straf vaak onduidelijk, geeft wel aan wat niet gewenst is, maar maakt niet duidelijk welk gedrag wel gewenst is. Zolang een dier nog niet begrijpt welk gedrag je van hem wil is het ook niet erg eerlijk om hem te corrigeren voor gedrag wat je niet wil!
Straf ontvangen van de roedelleider om een vaardigheid aan te leren is zo wie zoiets onbegrijpelijks voor een dier, dit gebeurt in de natuur ook niet. Correcties vinden in een roedel alleen plaats als een dier zich niet houdt aan de gedragsregels m.b.t. de rangorde en zelfs hierbij komt het zelden tot daadwerkelijk corrigeren, lichaamstaal is meestal voldoende.
Zou een jong dier 'op zijn kop krijgen van de roedelleider omdat hij op een verkeerde manier probeert een muis te vangen? Wel nee, daar bemoeit een roedelleider zich helemaal niet mee.

 
MEER ONDERZOEKSRESULTATEN

1. Een dier is slechts in staat de gevolgen/consequenties te koppelen aan het direct voorgaande gedrag. Ik denk dat veel mensen zich dit niet goed realiseren. Om een gewenst gedrag te bekrachtigen, moet de beloning direct (optimaal is binnen de anderhalve seconde) volgen op het gedrag! Ditzelfde geldt uiteraard ook voor een Punishment, alleen als deze direct volgt op het ongewenste gedrag, zal het dier kunnen begrijpen welk gedrag het onprettige gevoel veroorzaakte! .(Een mens kan beredeneren waarom iets tot prettig of onprettig resultaat leidt, hij kan dingen overzien, daarom gaan we elke dag naar het werk, omdat we weten dat aan het eind van de maand de beloning = salaris binnenkomt, een dier kan dit niet!)
Dus als je de hond beloont, koppelt de hond die beloning aan het gedrag wat hij op dat moment doet. In de praktijk is dat nog wel eens iets anders dan de geleider eigenlijk bedoelt te belonen. Te laat belonen heeft tot gevolg dat het gedrag wat je wilt belonen niet beloond wordt, terwijl een ander gedrag, wat je niet bedoelt, wel wordt beloond!
2. Ongewenst gedrag zal verdwijnen wanneer het niet bekrachtigd wordt, dit noemt men extinctie (= uitdoven.
Voorbeeld: een hond die zichzelf geleerd heeft om keukenkastjes open te maken zal vanzelf met dit gedrag ophouden als de kastjes niet meer te openen zijn door een slot of zoiets, het gedrag levert niets meer op.
Door ongewenst gedrag te negeren (mits het gedrag niet zelfbelonend is), zal het op den duur verdwijnen.
3. Gedrag wat niet gewenst is kun je beter voorkomen, zodat de hond niet de gelegenheid krijgt om een belonend effect te ervaren waardoor hij dat ongewenst gedrag zal aanleren.
4. Door herhaling wordt een leerproces vastgelegd in de hersenen.

COMMUNICATIE
De traditionele manier van trainen is grotendeels gebaseerd op Negatieve Reinforcement, de hond leert dat hij door een bepaald gedrag te laten zien hij de lijncorrectie kan vermijden!
Zelfs bij een ‘softe’ trainer die subtiel de lijn gebruikt en de hond vrolijk houdt door spel en beloning: de hond leert voornamelijk door het corrigeren van gedrag wat wij niet willen zien van hem.
Dit realiseer je, je misschien pas als je probeert om de hond de oefeningen aan te leren terwijl hij niet aangelijnd is, dan wordt africhten opeens een stuk moeilijker.
Door hierbij stil te staan wordt eigenlijk pas goed duidelijk hoe beperkt wij zijn in onze communicatie met het dier, want hoe moet je hem nu duidelijk maken welk gedrag je van hem wil zien? Op zich is het niet moeilijk om een dier tot een bepaald gedrag te motiveren, want we weten dat de motivatie tot gedrag voor elk wezen is om ‘iets’ te verkrijgen dat als prettig ervaren wordt.
Ons probleem is echter dat dieren onze taal niet begrijpen. Hoe simpel zou het wel niet zijn als wij de hond konden vertellen van zo en zo moet je die oefening doen en als je dat zo doet dan krijg jij van mij datgene wat je graag wilt hebben? Omdat we deze boodschap echter niet kunnen overbrengen, blijft het systeem over om al het gedrag wat we NIET willen zien, te bestraffen, in de hoop dat de hond uiteindelijk een gedrag zal laten zien wat we wel willen en door dit gedrag dan te belonen zal de hond (of elk ander dier) uiteindelijk begrijpen wat de bedoeling is.
In wezen is dit een nogal omslachtige manier om je bedoeling duidelijk te maken, bovendien niet zo prettig voor de hond, zeker als de correcties hard zijn…..
Om deze redenen is de uitvinding van clickertraining zo’n enorme stap voorwaarts in de manier van dieren trainen, want het verschaft ons een geweldig hulpmiddel om de communicatie te verbeteren. Door het gebruik van clickertraining kunnen we veel beter duidelijk maken welk gedrag gewenst is, waardoor negatieve reinforcement en punishment in het aanleerproces niet meer nodig is, met als resultaat dat we alle ongewenste negatieve effecten van de traditionele manier van trainen kunnen voorkomen.
Clickertraining is gebaseerd op leren dmv positieve reinforcement en shaping (dit is vormen, ontwikkelen, uitbreiden) van gedrag. Uit onderzoek is duidelijk geworden dat dit de beste manier is om gedrag aan te leren.
 
PLICHT
Veel mensen gaan er nog steeds van uit dat er een bepaalde ‘plicht’ duidelijk moet zijn voor de hond. De hond moet weten dat een eenmaal aangeleerde oefening altijd uitgevoerd moet worden op commando, zoniet, dan volgen er sancties! . Dat dit niet tot 100% gehoorzaamheid leidt, zien we op elk examen of wedstrijd.
Logisch, want dieren kennen het begrip ‘plicht’ niet. Er zijn slechts twee redenen waarom een hond een aangeleerd commando zal uitvoeren: de eerste is omdat hij geleerd heeft dat het uitvoeren van het gevraagde gedrag mogelijk een beloning oplevert, de tweede motivatie is omdat de hond geleerd heeft dat het niet doen van het gedrag mogelijk iets onplezierigs oplevert.
Een hond die als motivatie heeft: het doen van een bepaald gedrag kan tot een beloning leiden, zal veel meer geneigd zijn om dit gewenste gedrag te laten zien! De resultaten van deze manier van trainen zijn hierdoor veel betrouwbaarder, omdat de hond ZELF het gedrag wil laten zien. Om deze reden worden reddingshonden en speur/narcoticahonden ook zonder dwang getraind Een hond die op deze manier getraind wordt, zal ook zelden ongehoorzaam zijn, hij wil namelijk hetzelfde als dat jij wilt dat hij doet, waardoor de noodzaak tot bestraffen minimaal wordt.
 
RANGORDE
Een belangrijk aspect bij de hondentraining is de rangordeverhouding tussen geleider en hond. Een hond die zijn geleider niet erkend als ranghogerige zal de signalen van de geleider negeren. Het is hierdoor belangrijk dat er geen twijfel voor de hond is wie nu de ranghoogste is.
De hoogste positie in een roedel wordt niet afgedwongen door fysieke kracht zoals sommigen misschien denken. Veel belangrijker is de uitstraling van zelfverzekerdheid en doortastendheid en macht, eerlijk gezegd een wat moeilijk te omschrijven uitstraling.. Hierdoor kan in een groep honden van allerlei rasvariëteiten een Beagle de roedelleider zijn, ondanks dat deze fysiek zich niet kan meten aan bijvoorbeeld een veel grotere en sterkere groepsgenoot dan een bouvier of herder.
Deze uitstraling zal de geleider ook moeten hebben.
Daarbij is het belangrijk dat de mens kan communiceren met de hond. Communicatie houdt in zowel het ‘verzenden als ontvangen’ van berichten. Je moet in staat zijn het dier iets duidelijk te maken maar ook om de signalen van de ander te begrijpen, communicatie is altijd ‘tweerichtingsverkeer’!
Een geleider die dit niet kan, bijvoorbeeld omdat hij de lichaamstaal van de hond niet begrijpt en hierdoor ‘onjuist’ reageert, of omdat hij zich niet aan de gedragsregels houdt, vertoont in de ogen van de hond ‘gestoord gedrag’! Zou jij respect hebben voor een baas die gestoord gedrag laat zien? Waarschijnlijk heb je maling aan hem of je bent bang voor hem, zo is het voor de hond ook. In beide gevallen zal de samenwerking niet zo zijn als dat men zou willen.
 
OMSCHAKELING
Trainen op een positieve manier vergt een omschakeling van denken voor de meeste mensen. Je moet leren om aandacht te hebben voor elk stukje gedrag wat zal leiden tot het uiteindelijk gewenste gedrag, en die kleine stukjes belonen. De training moet zo opgezet zijn dat het dier de kans krijgt om succesvol te zijn. Het doel is niet meer het corrigeren van ongewenst gedrag maar het aanleren en uitbreiden van gewenst gedrag.
Een voorbeeld kan dit misschien nog wat verduidelijken:
Oefening ‘blijven liggen’ aanleren dmv positieve reinforcement. :
In eerste instantie beloon je de hond direct als hij ligt, waardoor de oefening beëindigd wordt.  Door het moment van belonen geleidelijk aan steeds wat later te geven, blijft de hond langer liggen en hierdoor leert hij dat ‘blijven liggen’ een gedrag is wat iets belonend oplevert. Op dezelfde manier wordt geleerd te blijven liggen als de geleider steeds wat verder weggaat. Deze oefening kan je ook aanleren door gebruik te maken van Negatieve Reinforcement en Punishment: .Als de hond ligt ga je elk gedrag wat anders is dan blijven liggen corrigeren. Het resultaat zal uiteindelijk zijn dat de hond blijft liggen. Ook al wordt de hond beloond bij het laten zien van het juiste gedrag: in eerste instantie is de reden om dit gedrag te laten zien ‘iets onaangenaams te voorkomen of te stoppen, dit is dus Negatieve Reinforcement.
Twee methodes die hetzelfde resultaat opleveren, welke methode denk je dat de hond het plezierigst vindt?
Het resultaat van ‘positief’ trainen is een optimale band tussen geleider en hond, een hond die graag wil leren en samenwerken en snelle leerresultaten, hierdoor is positief trainen erg leuk voor zowel de geleider als de hond.
 
VH of IPO TRAINING   CLICKERTRAINING

Toen ik zelf voor het eerst over clickertraining hoorde, vond ik dat wel aardig om te lezen, maar had ik niet de behoefte om er zelf mee aan de slag te gaan; ik was wel tevreden over de manier waarop ik mijn honden trainde, had geen behoefte aan andere trainingsmethoden. Van een vriendin hoorde ik toen over clickertraining bij paarden, zij was zo enthousiast dat ik dat ook bij mijn paard wilde uitproberen. De resultaten hiervan waren zo ongelooflijk, mijn paard leerde zo ontzettend snel ( van allerlei praktische zaken tot allerlei 'kunstjes' als bijvoorbeeld voetballen) en daarbij toonde ze zo'n enthousiasme als ik nog nooit bij een paard gezien had, dat ik besloot om dit ook bij de honden te proberen. Ondanks dat deze moeten wennen aan deze andere manier van trainen, ( ze vertoonden in eerste instantie minder initiatief, probeerden minder uit omdat ze gewend waren om gecorrigeerd te worden bij uit eigen initiatief genomen gedrag, een remming die mijn paard niet heeft) merkte ik wel dat ik mijn bedoelingen veel duidelijker kon maken.

POSITIEVE TRAININGSMETHODEN.
Clickertraining is gebaseerd op positieve trainingsmethoden, dwz 'gewenst' gedrag wordt beloond door voer of bal etc. (weliswaar eerst aangekondigd door het 'clickgeluid') Ook 'traditionele' trainers werken bij diverse oefeningen met positieve trainingsmethoden:
· Commando 'hier' = belonen met bal of voer
· Terugbrengen van het apporteerblok wordt beloond met spelen,
· Vooruitsturen wordt geleerd door sturen naar geliefd voorwerp,
· Speuren wordt geleerd door voer op het spoor en/of voer of bal aan het eind,
· Aanblaffen wordt beloond met 'bijtmouw' geven.
Elke ervaren sporter weet dat je het snelst op deze manier de hond deze oefeningen kan aanleren, nml: De hond laat uit zichzelf het gewenste gedrag zien, wordt daarvoor beloond en daardoor wordt dit gedrag bekrachtigd, waardoor er een leerproces plaatsvindt voor de hond; namelijk dat een bepaald gedrag iets leuks oplevert! (Of kan opleveren!)
Door een brugsignaal aan te leren, de secondairy reinforcer, dit is een aangeleerde bekrachtiger / beloning (zoals de clicker) ben je in staat om duidelijk te maken welk gedrag je van de hond wenst, ook hele kleine gedragingen kan je zo heel precies duidelijk maken, waardoor je de hond (of elk ander dier) duidelijk kan maken dat, DAT precies hetgeen is wat je van hem verlangt. De clicker is hierdoor een communicatie middel, omdat je heel simpel het juiste (= door ons gewenste) gedrag kan aangeven! Vergelijk dat eens met het geven van rukken aan de lijn bij niet gewenst gedrag. Ik heb op een van de internetpagina's eens de volgende vergelijking gelezen:
"Een correctie geven om iets te leren is als een taxichauffeur opdracht geven om je ergens naar toe te brengen zonder dat je het exacte adres geeft, je geeft alleen aan naar welke straten je niet wilt. Uiteindelijk zal je op het juiste adres komen maar het zou sneller en plezieriger gewerkt hebben als je direct de juiste informatie had kunnen geven."
Dit geldt ook voor dieren, ze willen best voor ons werken, om rede dat er een kans bestaat dat ze er zelf 'beter' van worden dmv een aantrekkelijke beloning, de kunst is echter om duidelijk te maken aan het dier wat ze hier voor moeten doen! Clickertraining vereenvoudigt deze mogelijkheid, waardoor africhting een samenspel wordt tussen mens en dier, niet gebaseerd op angst op dwang of angst voor correcties maar gebaseerd op samenwerking en elkaar begrijpen, waarbij beide individuen plezier hebben in hetgeen wat wij hondensport noemen.
Ik ben begonnen met clickertraining bij het aanleren van de Appel oefeningen, maar ik gebruik de clicker nu ook bij het manwerk. Een Belgische kennis van me vertelde dat hij op die manier bij zijn hond de bewaking sterk had kunnen verbeteren. Omdat ik bij Xita, mijn jonge Duitse Herder, nog wel problemen verwachtte bij het leren lossen en ik een hekel heb aan harde africhtingmethoden leek het me wel leuk om ook bij dit onderdeel de clicker te introduceren. (Gelukkig kan ik bij onze vereniging mijn eigen ideeën ten uitvoer brengen, al wordt er soms verbaasd gekeken ) )
Xita heeft m.b.v. de clicker nu leren aanblaffen, lossen en bewaken, ze pikte dit supersnel op. Nu niet denken dit zal wel een 'watje' van een hond zijn want dat is ze zeker niet. We zijn nog niet klaar want de aanblafperiode en de bewakingsperiode moeten nog uitgebreid worden, maar dat moet denk ik geen problemen geven.
Eerlijk gezegd was ik zelf nogal sceptisch ten aanzien van het leren van diverse IPO oefeningen zonder te corrigeren, maar het feit is inderdaad dat Xita al bijna alle gewenste oefeningen kent door middel van de clickermethode, zonder dat ik daarbij heb hoeven te corrigeren of te bestraffen. Bovendien is ze is zeer 'gretig' om het commando op te volgen! Je moet daarvoor wel anders leren denken, hiermee bedoel ik dat je elke oefening in kleine stukjes aanleert door het juiste gedrag te belonen, dit in plaats van leren door het corrigeren van het niet gewenste gedrag.

DOEL VAN TRAINEN
Het doel van de training is mijns inziens dat we de hond leren om een bepaald gedrag te doen op een bepaald commando, hiervoor moet de hond:
1. Begrijpen welk gedrag hij moet doen,
2. Hij moet de connectie leren tussen een bepaald stemcommando en een bepaald gedrag.
De waarde van clickertraining komt tot uiting bij punt 1. De clicker kan je zien als een communicatiemiddel tussen hond en baas waarmee je gedrag kunt aanleren ( bij clickertraining ga je pas het commando erbij aanleren als de hond precies begrepen heeft welk gedrag hij moet laten zien en de oefening er in jouw ogen 'perfect' uitziet, door dan pas het commando erbij te leren kan de hond begrijpen dat commando X betekent gedrag X en niets anders.
Het clickgeluid is geen beloning maar geeft slechts aan: ja, wat je nu doet, dat bedoel ik en dat wil ik van je. Je kent misschien het kinderspel Elektra nog wel: als je met de pen het juiste vakje aanraakt, gaat er een lampje branden waardoor je weet dat dit het goede antwoord was. Zo werkt het voor de hond ook, 'click' is een signaal waardoor hij begrijpt dat wat hij nu deed, de bedoeling was. Omdat het 'juiste antwoord' de voorbode is van een beloning, zal de hond zijn best gaan doen om uit te zoeken hoe hij dit 'clickgeluid' kan oproepen, waardoor hij zelf gaat zoeken welk gedrag/handeling je nu van hem wil. Hij wordt een partner die zelf actief mee gaat denken in het leerproces, iets wat je bij de 'traditionele training' niet zal bereiken.
De hond zal dus gedragingen/handelingen uit gaan proberen en door exact op dat moment te clicken, dus wanneer hij iets doet wat je wil, begrijpt de hond direct wat de bedoeling is. Hij begrijpt dan ook dat die andere gedragingen NIET de bedoeling waren want die leverde niet dat 'magische' geluid op.
Op deze manier krijg je een zeer gemotiveerde hond, want het 'leren' is een prachtig spel voor hem. Voor de geleider is het ook leuk omdat de hond op deze manier heel snel begrijpt en leert.
Correcties zijn hierbij helemaal niet aan de orde, de hond weet immers nog niet welk gedrag gewenst is, laat staan dat hij weet welk gedrag niet gewenst is. Als je wel de 'ongewenste gedragingen zou corrigeren dan leert hij natuurlijk snel wat hij niet moet doen, maar hij weet dan nog niet wat hij dan WEL moet doen. Daarbij zijn correcties demotiverend voor de hond en druk je zo het zelf willen zoeken naar het juiste gedrag, snel de kop in. De hond zal niet meer durven te experimenteren omdat hij dan de kans loopt een correctie te krijgen, hierdoor mis je de mogelijkheid om op deze manier nieuwe dingen aan te leren.
Daarom is het in eerste instantie ook moeilijk voor 'traditioneel' getrainde honden om over te schakelen naar deze manier van leren omdat ze niet gewend zijn om zelf initiatief te nemen in het leerproces. (Geldt trouwens ook voor de 'traditionele trainer dat de omschakeling wel even wennen is, ik was zelf bijvoorbeeld ook zo gewend om met hulpmiddelen als lijn etc te werken, maar met deze manier van trainen moet jezelf weer opnieuw nadenken hoe je iets wil aanleren, je kan niet ingrijpen, er is geen lijn, dus je moet de hond zo ver zien te krijgen dat hij dingen zelf gaat uitproberen waardoor je het juiste gedrag kan belonen, in plaats van het verkeerde gedrag af te straffen! Beiden moeten hieraan wennen, maar als het kwartje eenmaal is gevallen leer je nieuwe dingen ook supersnel aan!
Door het succes bij de dolfinaria werd de interesse gewekt bij anderen: clickertraining wordt nu succesvol gebruikt in vele dierentuinen, bij honden en paardentraining en ik ben er van overtuigd dat steeds meer mensen in de toekomst over zullen gaan tot deze trainingsmethode.

Waarom en hoe werkt Clickertraining?
Ik wil proberen om het een en ander uit te leggen over clickertraining. Toen ik zelf interesse kreeg voor Clicker training heb ik twee goede boeken uit Amerika besteld (lang leve Internet), trainen met honden en trainen met paarden, waardoor mij heel veel duidelijk werd. De principes zijn voor alle diersoorten overigens hetzelfde.
Door te proberen een Nederlandse uitleg te maken, kon ik voor mezelf de zaken goed helder krijgen, want ook voor mij is deze trainingsmethode totaal anders dan ik ooit gedaan heb en moet ik goed nadenken hoe een oefening aan te leren met deze nieuwe methode. Ik ben er ondertussen wel van overtuigd dat deze methode veel betere en snellere resultaten geeft dan de traditionele manier van trainen.
Het principe achter clickertraining is niet nieuw, maar werd al ongeveer 50 jaar geleden ontdekt en ontwikkeld door gedragsdeskundigen en psychologen, o.a. door de Amerikaan Skinner. Hij ontdekte dat een dier complex gedrag aangeleerd kan worden door te beginnen met een heel klein stukje van dat gedrag te belonen. Door het gedrag steeds een stukje uit te breiden en te belonen kan het dier allerlei complexe gedragingen aangeleerd worden. Door middel van 'streven en slagen' leert het dier op eigen initiatief welk gedrag de moeite waard is om te herhalen. In vaktaal heet dit operant conditioneren, ( Skinner was bijvoorbeeld in staat om muizen te leren om een knikker vast te pakken en naar een bepaalde hoek van hun kooi te dragen.
Door zijn onderzoek werd duidelijk dat gedrag wat tot aangename gevoelens leidt (succes hebben), wordt aangeleerd, wat tot mislukking/ onaangename gevoelens leidt, wordt vermeden.
De aangename ervaring om te slagen oftewel succes te hebben noemt men versterking of bekrachtiging, bekrachtiging versterkt het aanleren van een bepaalde prikkelreactie combinatie.
Bekrachtiging/succes zorgt er ook voor dat het dier het gedrag gaat herhalen, een belangrijk principe bij operante conditionering, omdat je hierdoor het gedrag kan vormen. Een duidelijk voorbeeld van bekrachtiging is hoe snel een hond leert bedelen, een poging die tot succes leidt zal beslist herhaald worden.
De leertechniek van Skinner wordt vrijwillig leren genoemd omdat het laat zien dat juist het eigen initiatief een beslissende rol speelt. Het dier moet zelf een probleem oplossen (wat moet ik doen om succes te hebben), de mate van wel of geen succes is bepalend voor het leerproces!
Een leerproces is niets anders dan het vastleggen van een vaste verbinding tussen prikkel en reactie. ( Dit is ontdekt door Pavlov en noemt men klassiek conditioneren.)
Handelingen zijn reacties, prikkels zijn waarnemingen, als voelen, ruiken, zien en horen. Elk gedrag bestaat uit prikkels en reacties. Sommige gedragingen zijn instinctmatig, bijv. een reu zal een teef dekken als hij ruikt dat zij loops is, (de geur van de loopse teef is de prikkel, het dekken is de reactie.) Ander gedrag is aangeleerd, bijv. het blaffen (=handeling) bij het horen van de deurbel (= prikkel), de hond heeft geleerd dat er kort na de bel een vreemd persoon binnenkomt. Dit heeft de hond zich meestal zelf aangeleerd.
Een ander aangeleerde reactie is bijv. het gaan zitten van de hond op het stemcommando 'ZIT'. Door 'ZIT ' te zeggen en tegelijkertijd de hond in zittende houding te brengen, ontstaat er een verbinding tussen prikkel (ZIT = waarneming horen) en reactie (de hond gaat zitten.) Deze verbinding wordt ( door herhaling) opgeslagen in het geheugen zodat de hond iedere keer als hij het commando 'ZIT' hoort, hij zal gaan zitten.
De verbinding tussen prikkel en reactie kan op twee manieren tot stand komen, namelijk door 'onvrijwillig leren' en door 'vrijwillig leren'. Bij onvrijwillig leren wordt de combinatie van prikkel en reactie dit de hond van buitenaf opgedrongen, oftewel hij is het slachtoffer van de omstandigheden, die hem dwingen zijn gedrag te veranderen. Bij deze manier van leren maakt men gebruik van het feit dat twee prikkels op den duur ( door herhaling) dezelfde waarde krijgen, waardoor beide prikkels dezelfde reactie gaan geven. Bij bijv. het aanleren van 'zit': door tegelijkertijd het commando zit te geven en de hond in zitpositie te dwingen, zal de hond op den duur gaan zitten op alleen het commando 'zit'. Prikkel 1 ( = hoorcommando 'zit') geeft dezelfde reactie als prikkel 2: het dwingen in zitpositie, de reactie is dat de hond gaat zitten.
Om dezelfde prikkelwaarde te bereiken moeten beide prikkels vele keren samen worden herhaald. Voorwaarde is tevens dat het stemcommando VOOR de gevoelsprikkel komt en niet omgekeerd, dus niet eerst rukken aan de lijn en daarna het commando geven!
De tweede methode van leren is wanneer het dier op eigen initiatief iets aanleert, het zgn. vrijwillig leren d.m.v. positieve bekrachtiging, hierop is de clickermethode gebaseerd.
De verbinding tussen prikkel en reactie is hier afhankelijk van wat onmiddellijk NA de reactie gebeurd: is het resultaat succesvol, (=levert het iets positiefs op?) dan wordt er een verbinding gelegd tussen reactie en prikkel, het leerproces komt zeer snel tot stand! Bijv. de hond die pootjes gaat geven en hiervoor een koekje ontvangt, of de hond die tegen de deurklink aanspringt en zo de deur open krijgt. Ik heb zelf een hond gehad die zichzelf geleerd had keukenkastjes open te maken.....
Bij geen succes ontstaat er ook geen verbinding tussen prikkel en reactie, geen succes hebben is onaangenaam en niet zinvol om te leren, zal dus niet herhaald worden. (Bijv. ik heb mijn keukenkastdeurtjes een aantal weken 'niet te openen' gemaakt, waardoor mijn hond dit gedrag heeft afgeleerd.)
Door het vrijwillig aangeleerd gedrag te 'shapen' (sorry, ik weet geen goed Nederlands woord hiervoor maar dit betekent vormen, ontwikkelen, modelleren, kortom stap voor stap), kan je elk gedrag uitbreiden en ontwikkelen tot hetgeen je het dier wil leren.
Het trainen van dieren gebeurde tot sinds kort altijd door 'negatieve reinforcement', dat wil zeggen het dier leerde het gewenste gedrag uit te voeren door te ontdekken hoe hij iets onaangenaams (toegediend door de trainer), kon vermijden.
Toen men ongeveer 20 jaar geleden begon met het trainen van dolfijnen e.d. liep men tegen het probleem aan dat je zo'n dier niets kan afdwingen, want hij zwemt gewoon weg! De oplossing werd gevonden in het herontdekken van 'operante conditionering': de techniek van vrijwillig leren en shapen van gedragingen ( de techniek van Skinner. Het dier krijgt een beloning bij het vertonen van een klein deel van het gewenste gedrag en dit gedrag wordt steeds meer uitgebreid tot een complete oefening. Probleem is echter dat om een leerproces tot stand te brengen, de beloning (geldt ook voor een bestraffing) direct moet volgen ( d.w.z. tijdens of binnen een seconde) bij de gedane handeling ( dit om een verbinding te kunnen leggen tussen gedrag en beloning c.q. bestraffing.) Dit is meestal niet of nauwelijks mogelijk. Als je een vis geeft aan een dolfijn die door een hoepel is gesprongen kun je bijv. nooit precies duidelijk maken dat deze beloning was bedoeld voor de mooie sprong die hij maakte, het dier zal waarschijnlijk de conclusie trekken dat hij de beloning krijgt omdat hij voor de trainer uit het water omhoog komt, want op dat moment ontvangt hij zijn beloning! Daarom moet je een hond ook nooit straffen als hij bij je komt, ook al was dit niet direct, de hond zal de bestraffing koppelen aan het 'komen bij de baas', hij is niet in staat om te beredeneren dat hij gestraft word omdat hij niet direct op het commando reageerde.
Om in staat te zijn het exacte moment van bepaald gedrag te kunnen belonen, werd de 'secondairy reinforcer' bedacht.
De 'primairy reinforcer' ( = bekrachtiging/ versterking) is iets waarvan het dier niet eerst hoeft te leren dat het een beloning is, bijv. voer, seks, spelen e.d., het dier 'weet' dat dit plezierig is zonder dat hem dit aangeleerd hoeft te worden, dit zijn namelijk eerste levensbehoeften die hierdoor belonend voor het dier zijn.
De 'secondairy reinforcer' is een signaal dat dient als een aangeleerde bekrachtiger, het dier wordt hiermee geleerd dat er na dit signaal een beloning op het gebied van 'primairy reinforcer' volgt, dit noemt men een aangeleerde (conditioned) bekrachtiger. Als het dier dit begrijpt dan is het mogelijk om zeer exact het juiste moment van belonen/ bekrachtigen aan te geven, zodat het dier exact begrijpt welke handeling gewaardeerd wordt c.q. een beloning op zal leveren. (Denk daarbij aan zeer specifieke handelingen, als kop omhoog bij het volgen, of poot optillen of het apporteerblok klemmen tussen de tanden of de 1 meter haag niet aanraken etc.)
Om duidelijk voor het dier te kunnen zijn moet het signaal dat gebruikt wordt als 'conditioned (= aangeleerde) reinforcer' wel aan bepaalde eisen voldoen!
1. Je moet in staat zijn om altijd hetzelfde 'signaal' te kunnen gebruiken, als aankondiging voor de 'primairy reinforcer'
2. Het signaal moet exclusief verbonden zijn aan de 'primairy reinforcer', en niet 'verwatert' aan andere betekenissen. De uitspraak 'goed zo' of 'braaf' is hierdoor niet bruikbaar als effectieve 'conditioned reinforcer', omdat dit ook vaak gebruikt wordt buiten het leerproces.
3. De hond moet in staat zijn om de 'secondairy reinforcer' te herkennen apart van alle andere geluiden en prikkels.
4. Je moet een signaal hebben dat snel werkt zodat je in staat bent om zeer specifieke gedragingen te markeren als waard zijnde om te belonen, ook op afstand.
5. Je moet hem bij je hebben op zodanige manier dat je hem simpel kan gebruiken.
De clicker voldoet aan al deze criteria.
Een dove hond kan je bijv. trainen met lichtsignalen, dit voldoet ook aan de eisen.
Veel mensen denken dat ze met hun stem hetzelfde effect kunnen bereiken, zij gaan uit dat stembeloning hetzelfde effect heeft als een 'reinforcer'. (Goed zo, braaf e.d.)
Het verschil is echter dat stembeloningen wel een positief gevoel kunnen veroorzaken bij het dier, maar dat het niet de exacte INFORMATIE geeft.
Met je stem kun je nooit zo exact 'timen', je moet in staat zijn om een minimaal stukje van gedrag te 'vangen' en te bekrachtigen: een clicker is sneller dan elk uitgesproken woord.
Stemgeluid is ook niet exclusief en neutraal genoeg, de hond hoort ook buiten de trainingssessies meermalen stemgeluid. Bovendien is het haast onmogelijk om altijd exact hetzelfde geluid voort te brengen, stemgeluid is hoogst variabel, afhankelijk van stemming, warmte, vermoeidheid enz.
Stembeloningen zijn zeker waardevol, maar het zijn geen 'conditioned reinforcers'! Het laat de hond niet weten dat wat hij doet, hetgeen is wat wij willen. Stembeloningen geven geen informatie gedurende het gedrag maar worden gewoonlijk gegeven na beëindiging van gedrag.
Het (aangeleerde) clickgeluid heeft op zich geen emotionele waarde voor het dier, maar het markeert wel de 'juiste handeling', Het is puur informatie, dwz dat voor het dier wordt duidelijk dat wat hij nu deed, dat was goed en levert daardoor een beloning op! Op het juiste moment clicken geeft de hond dus die informatie die hij nodig heeft om te begrijpen wat wij van hem verlangen!
Ik hoop dat zo duidelijk is waarom een clicker anders werkt dan braaf of goed zo of vrij: om duidelijk te zijn voor de hond is het, het beste om een signaal te gebruiken wat hij nergens anders mee kan verwarren en wat maar 1 betekenis voor hem heeft. Er zijn ook wel mensen die bijvoorbeeld "YES" zeggen maar het is moeilijk om met je stem altijd het exact zelfde geluid te maken, een clicker is makkelijker, het is een apart geluid, altijd hetzelfde, altijd dezelfde sterkte, het is hoorbaar op afstand en het geluid is zo kort dat je er ook hele kleine gedragingen mee kan markeren, waarmee je het de hond makkelijk maakt om te begrijpen.
De clicker hoef je alleen te gebruiken bij het aanleren, als de hond de oefening eenmaal begrijpt kun je hem variabel gaan belonen NA het uitvoeren van een goede oefening, dit kan met stem/bal/spelen etc., hiermee hou je hem enthousiast om de oefeningen zo goed mogelijk te blijven doen.

DE REGELS VAN OPERANTE CONDITIONERING
Sommige mensen vinden belonen maar onzin:" Hij moet gewoon voor mij werken en niet voor voedsel of een bal". Dit zijn vaak mensen die een harde trainingstechniek hanteren. Deze mensen realiseren zich niet dat hun hond niet voor hen werkt maar dat de hond werkt om de correcties te vermijden.
Bovendien missen zij 'the point' waar trainen precies om gaat, namelijk dat dit een leerproces is, we willen de hond leren om op een bepaald commando een bepaald gedrag te laten zien.
De meeste dingen die wij een hond willen aanleren, bijv. de oefening volgen, hebben volstrekt geen betekenis voor de hond en daar zit dus niets zelfbelonend voor de hond aan, zoals bijv wel het geval is van speuren of pakwerk.
Om ervoor te zorgen dat de hond de gehoorzaamheidsoefeningen leert, zal het gewenste gedrag door de geleider op de een of andere manier 'bekrachtigd' moeten worden, zodat de hond een reden heeft om dit gedrag aan te leren en uit te voeren. De 'bekrachtiging' kan bestaan uit het geven van een gewenste beloning, de 'bekrachtiging' kan ook bestaan uit het stoppen van iets onaangenaams als correcties, het ophouden van onaangename gevoelsprikkels wordt door de hond ook als beloning ervaren.
Dat wil dus zeggen dat er twee soorten 'Reinforcers' (=bekrachtigers) zijn, namelijk Positief + en Negatief -.
Beiden versterken ze een gedrag, waardoor dit gedrag herhaald zal worden.
Dit is terminologie die nogal moeilijk te begrijpen is. Met positief wordt bedoeld: iets toedienen, ( + teken is iets toevoegen), met negatief wordt bedoeld iets wegnemen ( - teken is iets wegnemen.
'Negatieve reinforcement' werkt door het wegnemen van iets onaangenaams, de hond zal proberen dit vervelends te vermijden, dat is namelijk belonend voor de hond. Het gedrag waardoor hij het onaangename gevoel ( de 'negatieve reinforcer') deed ophouden, zal het dier vaker laten zien.
De traditionele manier van trainen is hierop gebaseerd, zelfs bij een 'softe' trainer die subtiel de lijn gebruikt en het geheel probeert leuk te houden voor de hond door veel te spelen: het lijnwerk is gebaseerd op 'negatieve reinforcement': de hond werkt om de correctie (= onaangenaam voor de hond) te vermijden!
Er zijn meerdere nadelen verbonden aan het gebruik van 'negatieve reinforcers', de voornaamste is echter dat 'negatieve reinforcers' wezenlijk demotiverend zijn voor de hond. Daardoor zijn zoveel honden al op relatief jonge leeftijd 'stuk' getraind, hiermee bedoel ik dat de dieren het trainen niet leuk meer vinden omdat de balans tussen correcties en beloning al snel de verkeerde kant opgaat, daardoor willen veel trainers graag een uiterst werkdriftige hond, want deze kan meer incasseren zonder dat dit ten koste gaat van de resultaten. (Verklaart m.i. de populariteit van de Mechelse Herder de laatste jaren, deze honden hebben meestal zoveel drift van nature dat ze ondanks vele 'negatieve ervaringen' toch lang enthousiast en actief blijven en daardoor tot goede resultaten te brengen zijn.)

NADELEN VAN DE TRADIONELE MANIER VAN TRAINEN.
Natuurlijk kan je ook met de traditionele manier van trainen goede resultaten behalen.
Goede africhters zijn in staat om de juiste balans van belonen c.q. corrigeren te houden, dwz de beloning heeft meer impact dan de correctie, dus ondanks de correcties vindt de hond het leuk om te werken. Geleiders die tot topprestaties komen met hun hond zijn daartoe in staat, zonder meer, want zij zijn in staat om duidelijk te maken welk gedrag gewenst is EN om de negatieve gevolgen van een correctie te compenseren door te belonen. Ik denk echter wel dat de honden waar zij mee trainen vaak ook honden zijn met van nature veel drift en activiteit, dus honden die uit zichzelf veel willen doen.
De hond moet echter wel eerst duidelijk zijn welk gedrag dan wel geëist wordt, en daar mankeert het nu juist zo vaak aan: de hond wordt wel duidelijk gemaakt wat hij NIET moet doen, maar niet wat hij dan WEL moet doen. Wij eisen met ons IPO/VH programma soms volkomen onlogisch/onnatuurlijk gedrag van de hond, de geleider moet dus in staat zijn om het 'gewenste' gedrag aan te geven, pas als de hond DIT begrijpt en geleerd heeft, kan je eisen dat hij dit gedrag op commando goed uit moet voeren.
Dus een goede africhter is in staat om duidelijk te maken aan de hond wat er van hem verwacht wordt! . Daarbij is het goed om te realiseren dat het 'voorkomen' van een afstraffing ook een beloning voor de hond, als de hond eenmaal begrijpt wat de baas van hem wil, zal hij er hard voor werken om een correctie te voorkomen. Deze manier van omgaan en trainen kan zeker tot resultaat leiden, maar mijn methode is het zeker niet.
Ik heb er zelf absoluut geen behoefte aan dat mijn hond oefeningen uitvoert om correcties te voorkomen, ik wil dat mijn hond de oefeningen doet omdat hij het zelf ook leuk vindt! D.m.v. clickertraining is het simpel om de boodschap van gewenst gedrag over te brengen en de hond zal dit gedrag gaan vertonen omdat hij er zelf voordeel bij heeft, zijn gedrag wordt namelijk (mogelijk) beloond. Dit noemt men 'positieve reinforcement' (reinforcement is bekrachtiging)De hond wil zelf dit gedrag vaker vertonen. Dit in tegenstelling tot gedrag wat afgedwongen wordt.
Uiteindelijk maakte de hond altijd zelf zijn keus welk gedrag hij zal doen, ongeacht op welke manier hij getraind is! Dwangtraining garandeert geen 100% gehoorzaamheid, op examens en wedstrijden doen honden toch vaak datgene wat ze zelf willen. (Dat is wat voor het dier op DAT moment het meest belonend is. )
'Positieve reinforcement' (de basis voor clickertraining!) betekent dus dat je iets 'gewildst' aan de hond geeft om het zojuist vertoonde gedrag te belonen. Een 'positieve reinforcer' is iets waar de hond zijn best voor wil doen om het te verkrijgen. Wanneer de hond datgene laat zien wat je wilt en je kan hem dit duidelijk maken, en je beloont hem hiervoor, zal het dier uit zichzelf dit gedrag steeds vaker gaan herhalen, waardoor je dit gedrag kan 'shapen' dus vormen en uitbreiden. Als hij namelijk door heeft dat door de 'goede' dingen te doen er goede dingen voor hem volgen (dit hoeft hij niet te leren, is namelijk de natuurlijke manier om nieuwe vaardigheden te leren) dan zal hij het 'beloonde' gedrag steeds vaker laten zien om mogelijk een beloning te verkrijgen. Door het moment van belonen te variëren zal hij uit zichzelf steeds meer gedragingen laten zien om uit te vinden wat iets oplevert, hierdoor kan je het plaatje gaan modelleren naar het uiteindelijke gewenste resultaat. Dit 'shapen' doe je o.a. door stap voor stap de criteria te verhogen. Er wordt alleen bekrachtigd bij gewenst gedrag, daardoor kan je elk gedrag uitbreiden. Door niet corrigerend op te treden zal de hond zich vrij voelen om te gaan 'zoeken' naar wat je bedoelt en niet bang zijn om te gaan experimenteren.
Onderzoek heeft uitgewezen dat de meest effectieve manier om gedrag aan te leren is door het 'shaping' van gedrag m.b.v. 'positieve reinforcers'. Dit geldt voor alle dieren. Daarbij heeft deze techniek tot resultaat dat het dier zelf steeds meer wil leren, dat het met enthousiasme zal werken, dat het leren snel gaat en met veel minder stress dan de 'traditionele' manier van trainen.
Zoals bekend blokkeert stress het leervermogen, daarom is het belangrijk om dit te voorkomen.
Hoe sterk de kracht van een beloning is, is o.a. te bemerken bij een hond die het bedelen heeft geleerd, ook al wordt hij vele keren weggejaagd, hij zal dit bedelen blijven proberen. Een ander bekend voorbeeld binnen onze sport is bijvoorbeeld de hond die hardnekkig blijft dringen naar de pakwerker bij het rugtransport, ondanks de vele (soms erg harde) correcties: de hond heeft geleerd dat vroeg of laat die overval komt, de beloning van het bijten heeft meer impact dan de correcties voor de hond.

STRAFFEN
Ook bij de techniek van operante conditionering kent men het begrip bestraffen, met als doel dat ongewenste gedrag afneemt. Ook hierbij twee manieren. Het toedienen van een correctie om bepaald gedrag af te leren, bijv. een lijncorrectie of stroom of iets dergelijks, noemt men 'positief bestraffen'. ( + Betekent: je voegt/dient iets toe. )
De tweede manier van bestraffen is het wegnemen of stoppen van iets wat de hond prettig vindt, dit noemt men 'negatief bestraffen'. (Bijv. ingeval van de dringende hond bij rugtransport: omdraaien en weglopen van de pakwerker en de hond niet laten bijten.). ( - betekent: je laat iets prettigs c.q. gewenst voor de hond weg.)
Beide manieren kunnen effectief zijn om ongewenst gedrag te laten verdwijnen, maar bestraffingen worden nogal eens onterecht gebruikt en zeer zeker aan het gebruik van 'positieve bestraffing' dus aan het toedienen van een onaangenaam gevoel, kleven nogal wat nadelen:
· Het corrigeren helpt vaak maar tijdelijk waardoor steeds hardere middelen nodig zijn, dieren leren zichzelf te 'harden' tegen correcties, worden daardoor steeds ongevoeliger, waardoor steeds harder correcties nodig zijn,
· Straf is vaak onduidelijk, geeft wel aan wat niet, maar maakt niet duidelijk wat wel gewenst is, is hierdoor onduidelijk voor het dier,
· Bestraffen veroorzaakt stress, een teveel aan stress blokkeert het leervermogen, de hond is niet meer in staat om te leren,
· De hond koppelt de straf aan de aanwezigheid van de baas (resultaat de hond luistert wel als de baas in de buurt is maar niet als de baas weg is of op afstand)
· Straffen gebeurt vaak uit frustratie van de geleider, is dan absoluut zinloos!
Het nadeel van daadwerkelijk straffen is dat de hond zich niet concentreert om uit te vinden wat goed/ c.q. gewenst is maar dat hij juist bezig is van 'hoe voorkom ik de correctie, met als mogelijk gevolg dat de hond 'staakt' en helemaal niet meer wil werken, ( beter niets doen dan iets doen wat bestraft kan worden.)
Kortom, bestraffen is niet altijd te vermijden om bepaald gedrag AF te leren, maar als straf onvermijdbaar is, kies dan voor de vorm van 'negatief straffen', dus het weglaten van iets 'gewenst' voor de hond, dit voorkomt alle nadelen van 'positief' straffen.
Beter is het om te voorkomen dat de hond ongewenst gedrag aanleert!
Als er al bestraft moet worden dan moet de bestraffing na 3 x het ongewenste gedrag sterk verminderd of beëindigd hebben, zoniet, dan is de correctie verkeerd omdat de hond het niet begrijpt. Ook dit is door gedragsonderzoekers bevonden. Er zal naar een andere methode gezocht moeten worden want de gegeven bestraffing heeft onvoldoende effect, wordt door de hond niet als bestraffing begrepen of ervaren!
Een argument wat 'harde' trainers soms hanteren is dat het in een roedel ook niet zachtzinnig toe gaat, waarmee zij hun harde leermethodes rechtvaardigen.
In een roedel komen inderdaad soms harde correcties tussen de dieren voor, deze vinden echter alleen plaats bij RANGORDE conflicten. Elk dier dat in een roedel leeft zal proberen om zo hoog mogelijk 'op de ladder te komen', want dat is de beste plek ( de leider mag de teef dekken etc), dus proberen hogerop te komen omdat het dier daar zelf beter van wordt is instinctief en natuurlijk gedrag, wat door een ranghogeren flink afgestraft kan worden als het dominante gedrag niet op zijn plaats is: zo'n afstraffing wordt door elk roedeldier begrepen.
Bij mijn weten gebeurt het echter nooit dat een jong dier, dat nieuwe vaardigheden moet leren ( bijvoorbeeld jagen) afgestraft wordt door een ranghogere als hij hierbij verkeerde dingen doet. Het dier moet leren uit ervaring, sommig gedrag levert resultaat op dus is de moeite waard om herhaald te worden, ander gedrag levert geen resultaat op, geen nut om dat nogmaals te proberen. Zou een jong dier 'op zijn kop krijgen van de roedelleider omdat hij op een verkeerde manier probeert een muis te vangen? Lijkt me niet. Dan zou hij waarschijnlijk nooit meer proberen muizen te vangen en uiteindelijk verhongeren. Het dier zal zelf moeten leren een prooi te vangen en dat leert hij doordat bepaalde handelingen resultaat opleveren. Mijns inziens is dit ook de beste manier om als mens zijnde dieren iets aan te leren, dan gebeurt dat op een manier die ze begrijpen en dit is de manier van 'vrijwillig leren' (=operante conditionering); de basis van clickertraining.
Ga je met bestraffen werken, dan werk je belemmerend in het leerproces, waardoor het langer duurt voor het dier begrijpt wat hij nu moet doen. Als hij dit dan uiteindelijk wel eenmaal begrepen heeft, heb je weer meer moeite nodig om hem zover te krijgen om datgene ook enthousiast te doen, want wat je afbreekt moet je ook weer opbouwen. Veel simpeler is toch om ervoor te zorgen dat iets nieuws aanleren iets positiefs oplevert voor het dier? Wat je niet afneemt door correcties hoef je dan ook niet meer op te bouwen.
Daarbij is bekend dat honden ( en wolven) allerlei gedragingen ontwikkeld hebben om agressie te voorkomen, vechtpartijen en agressie zijn namelijk niet in het belang van de groep.
De Noorse gedragsdeskundige Turid Rugaas heeft het boek geschreven 'On speaking terms with dogs, Calming Signals.
Deze Mevrouw heeft de communicatie onderzocht tussen wolven onderling en honden onderling. Het blijkt dat de dieren een heel scala van gedragingen hebben, bedoelt om de ander te kalmeren. ( Calming signals, ik geloof dat er 28 verschillende gedragingen zijn vastgesteld.) Het dier geeft een 'calmi.n signal' wanneer hij spanning / stress waarneemt bij de ander. Doel hiervan is om agressie in de groep te voorkomen.
Een van de beschreven gedragingen is 'het hoofd wegdraaien', wegkijken is een 'kalmeringssignaal voor de ander' en een hond geeft zo'n signaal o.a. als hij op zijn hoede is voor een agressieve benadering en hij dit wil voorkomen. Nog een paar veel voorkomende 'calming signals': geeuwen, op de grond snuffelen, snelle likbewegingen.
Als je dit dus bij je eigen hond ziet, probeert de hond je wat duidelijk te maken! Communicatie is een tweerichtings gebeuren, jij probeert de hond wat duidelijk te maken, sta daarbij ook open voor wat de hond je probeert duidelijk te maken!
Ik vind clickertraining echt een uitvinding: het werkt goed en het is leuk! Natuurlijk werkt de andere manier ook, maar waarom zou je daarvoor kiezen als je, je hond ook op een diervriendelijker manier kan africhten? Daarbij geeft deze manier van trainen ook nog snellere en vaak betere resultaten!
Dus mijn voorstel is: 'delete' even je harde schijf met informatie over de traditionele manier van trainen en stel je open voor een nieuwe manier van trainen, welke al, zowel wetenschappelijk als in de praktijk, bewezen heeft beter en prettiger te zijn voor zowel hond als baas!

Bron: Irma Koppe Voor meer informatie over gedrag: http://home.tiscali.nl\~kuenen

H et boekje waaruit U de meeste informatie over de clickertraing kunt halen is:  

Clickertraining van Luc Grobben Te bestellen per telefoon, 0032-14303537 kost ongeveer ƒ 27,00

Home | Duitse Herderkennel von Nordsee Sturm | Bijen | Mollen

Copyright © 2006 Joost Peschier & Tjalling Kok. All Rights Reserved.